تنبیه و پیامد رفتار؛ وقتی قانون رعایت نمی‌شود چه کنیم؟
راهنمای والدین و مراقبان کودک ۳ تا ۶ سال؛ مثال‌های این صفحه فرضی‌اند.
وقتی دوباره اسباب‌بازی پرت می‌شود
پدر چند بار گفته «نکن!» و کودک باز ماشین را به سمت خواهرش پرت می‌کند. ابتدا ایمنی مهم است: وسیله را آرام از دسترس خارج کنید و کودکان را در فاصلهٔ امن قرار دهید. جملهٔ کوتاه: «نمی‌گذارم ماشین به کسی بخورد.» در اوج خشم، سخنرانی و پرسیدن «چرا این کار را کردی؟» را به بعد موکول کنید.
پیامد مناسب چه ویژگی‌هایی دارد؟
با رفتار ارتباط داشته باشد، کوتاه و متناسب با سن باشد و بتوان آن را آرام اجرا کرد. مثال: «اگر ماشین را پرت کنی، فعلاً آن را کنار می‌گذاریم. بعد با هم آرام‌بردنش را تمرین می‌کنیم.» محرومیت چندروزه از همهٔ بازی‌ها برای یک اتفاق کوچک، فرصت یادگیری را روشن نمی‌کند.
اول مهارت را آموزش بدهیم
وقتی آرام شد، رفتار جایگزین را نشان دهید: «ماشین روی زمین حرکت می‌کند.» اگر برای گرفتن توجه پرت کرده، درخواست توجه را تمرین کنید: «بگو بابا بیا ببین.» اگر آب عمداً ریخته، با توجه به توانش در تمیزکردن کمک کند. برای حادثه، درد یا ناتوانی رشدی تنبیه تعیین نکنید.
اگر گریه و اعتراض ادامه داشت
احساس را نام ببرید: «ناراحتی چون ماشین کنار رفته.» کنار کودک بمانید و حد را ثابت نگه دارید. ناراحتی کودک دلیل افزودن تنبیه تازه نیست. رفتار خطرناک، ترس، درد و نیاز واقعی را نادیده نگیرید. قطع محبت، قهر، تهدید به رفتن، کتک، تحقیر و محرومیت از غذا، خواب، دستشویی یا مراقبت راه تربیت نیستند.
تفاوت سن و شرایط ویژه
در ۳–۴ سالگی کمک عملی و هدایت به کار دیگر معمولاً سهم بیشتری دارد. در ۵–۶ سالگی می‌توان پس از آرام‌شدن دربارهٔ جبران ساده گفت‌وگو کرد. اگر مشکل توجه، ارتباط، اوتیسم یا اضطراب مطرح است، پیش از تشدید پیامد، انتظار و محیط را با نیاز کودک تطبیق دهید.
تمرین امروز و زمان ارجاع
یک رفتار مشخص را انتخاب کنید؛ قانون کوتاه، رفتار جایگزین و پاسخ مرتبط خود را بنویسید. اگر صدمه‌زدن شدید یا مکرر است، خانواده از کودک می‌ترسد، یا با اجرای منظم روش‌ها بهبود حاصل نمی‌شود، ارزیابی و آموزش والدین لازم است. در خطر فوری، حفاظت از کودک و اطرافیان و کمک فوری محلی مقدم است.
مسیرهای مرتبط
راهنمای اصلی فرزندپروری ۳ تا ۶ سال
امنیت عاطفی کودک؛ وقتی عصبانی هستیم چه بگوییم؟
چطور به کودک دستور بدهیم؟ کوتاه، روشن و قابل‌انجام
فرزندپروری در شرایط ویژه؛ وقتی حمایت بیشتری لازم است
راهکارها کافی نیست؛ چه زمانی برای کودک کمک بگیریم؟
منابع و محدودهٔ راهنما
این مطلب آموزش عمومی است و جای ارزیابی و برنامهٔ اختصاصی کودک را نمی‌گیرد. تصویر، بازنمایی آموزشی است.
