تشویق کودک؛ چه بگوییم تا رفتار خوب دیده شود؟
راهنمای والدین و مراقبان کودک ۳ تا ۶ سال؛ مثال‌های این صفحه فرضی‌اند.
وقتی فقط اشتباه‌ها دیده می‌شوند
کودک چند دقیقه آرام بازی کرده و کسی چیزی نگفته است. وقتی اسباب‌بازی را پرت می‌کند، همه رو به او می‌کنند. توجه به رفتار مطلوب هم باید در روز جا داشته باشد؛ لازم نیست منتظر یک روز کاملاً بی‌اشتباه بمانیم.
تشویق دقیق‌تر از «آفرین»
به رفتار مشخص اشاره کنید: «دیدم قبل از برداشتن کنترل اجازه گرفتی.» «با اینکه سخت بود، دوباره تلاش کردی.» «صبر کردی خواهرت حرفش را تمام کند.» لحن طبیعی و متناسب داشته باشید. از مقایسه با بچه‌های دیگر یا شرط‌گذاشتن برای محبت دور بمانید.
چه موقع و چگونه؟
همکاری را نزدیک به زمان وقوع ببینید؛ مخصوصاً در کودک کوچک‌تر. اگر از تعریف جلوی جمع خجالت می‌کشد، آرام و خصوصی بگویید. لبخند، توجه و زمان مشترک هم ارزشمندند. لازم نیست هر حرکت معمول کودک را با هیجان زیاد ارزیابی کنیم؛ فرصت لذت از خودِ بازی و یادگیری را حفظ کنید.
جایزه با معاملهٔ لحظهٔ بحران فرق دارد
اگر برای یادگیری یک رفتار از پاداش استفاده می‌کنید، از قبل یک هدف کوچک و قابل‌انجام تعیین کنید: «وقتی ماشین‌ها را در سبد گذاشتی، با هم کتاب انتخاب می‌کنیم.» در اوج گریه برای متوقف‌کردن آن، مرتب جایزهٔ بزرگ‌تر پیشنهاد ندهید. خوراک ضروری، خواب، محبت و مراقبت جایزه یا ابزار محرومیت نیستند.
اگر گفت بدون جایزه انجام نمی‌دهم
آرام بگویید: «می‌دانم جایزه را دوست داری؛ جمع‌کردن بخشی از کار امروز ماست. من کمک می‌کنم شروع کنی.» هدف را کوچک کنید و توجه به تلاش را نگه دارید. با جاافتادن رفتار، پاداش مادی را تدریجی کمتر و تشویق طبیعی و احساس توانستن را بیشتر کنید؛ قولی ندهید که نمی‌توانید انجام دهید.
تمرین امروز برای دو گروه سنی
برای ۳–۴ ساله، یک رفتار بسیار کوچک مثل گذاشتن دو اسباب‌بازی در سبد را انتخاب کنید. برای ۵–۶ ساله، می‌توان یک روال کوتاه آشنا مثل گذاشتن کفش در جای خود را تمرین کرد. امروز سه بار رفتار مشخصی را با جمله‌ای کوتاه ببینید و یادداشت کنید؛ هدف اصلاح توجه ماست، نه رقابت کودک برای گرفتن نمره.
مسیرهای مرتبط
راهنمای اصلی فرزندپروری ۳ تا ۶ سال
چطور با کودک بازی کنیم؟ وقت کوتاه، ارتباط واقعی
چطور به کودک دستور بدهیم؟ کوتاه، روشن و قابل‌انجام
سبک فرزندپروری من چیست؟ مهربانی همراه با قاطعیت
منابع و محدودهٔ راهنما
این مطلب آموزش عمومی است و جای ارزیابی و برنامهٔ اختصاصی کودک را نمی‌گیرد. تصویر، بازنمایی آموزشی است.
