درمان وسواس فکری عملی در شیراز

دکتر رامین افشاری | روانپزشک

وسواس فکری عملی می تواند به آرامی اما عمیق وارد زندگی فرد شود. افکاری که ناخواسته و تکرار شونده به ذهن می آیند، اضطرابی که رها نمی کند و رفتارهایی که فرد می داند منطقی نیستند اما احساس می کند انجام ندادنشان ممکن نیست. بسیاری از بیماران سال ها با این تجربه زندگی می کنند و تصور می کنند این وضعیت بخشی از شخصیت آن هاست در حالی که وسواس یک اختلال قابل تشخیص و قابل درمان است و هر چه زودتر درمان آغاز شود مسیر بهبود کوتاه تر و پایدارتر خواهد بود.

وسواس فکری-عملی (OCD) چیست؟

وسواس فکری-عملی (OCD) یک اختلال روانپزشکی است که با دو بخش اصلی شناخته می شود:

• افکار وسواسی: افکار، تصاویر یا تکانه هایی هستند که ناخواسته به ذهن می آیند و اضطراب ایجاد می کنند.
• رفتارهای اجباری: اعمال یا رفتارهای ذهنی تکراری هستند که فرد برای کاهش اضطراب ناشی از افکار وسواسی انجام می دهد.

این چرخه معمولا به مرور شدت می گیرد و عملکرد فرد را در زندگی روزمره مختل می کند.

همه گیر شناسی وسواس فکری- عملی

• یک اختلال نسبتا شایع است.
• شیوع نقطه ای آن حدود 1 تا 2 درصد جمعیت گزارش شده است و شیوع در طول عمر به حدود 2 تا 3 درصد می رسد.
• این اختلال در زنان و مردان تقریبا به یک میزان دیده می شود اما شروع آن در مردان اغلب زودتر است.
• وسواس می تواند در کودکی یا نوجوانی آغاز شود و در صورت عدم درمان تا بزرگسالی ادامه یابد.

علت شناسی وسواس فکری- عملی

وسواس یک اختلال تک عاملی نیست. عوامل زیستی مانند نقش انتقال دهنده های عصبی به ویژه سروتونین، عوامل ژنتیکی، الگوهای خاص پردازش شناختی و عوامل روانی- اجتماعی در بروز آن نقش دارند. استرس های شدید زندگی، تغییرات مهم یا تجربه های اضطراب آور می توانند شروع یا تشدید علائم را تسهیل کنند اما به تنهایی علت اصلی محسوب نمی شوند.

علائم وسواس فکری- عملی

برای تشخیص، وجود افکار وسواسی، رفتارهای اجباری یا هر دو لازم است و این علائم باید وقت گیر باشند یا باعث ناراحتی و اختلال قابل توجه در عملکرد شوند.

افکار وسواسی

• افکار تکرار شونده، ناخواسته و مزاحم که فرد تلاش می کند آن ها را نادیده بگیرد یا خنثی کند.

مثال: فرد مدام به این فکر می کند که دست هایش آلوده است حتی وقتی شسته شده اند.

مدت و معیار: این افکار باید بطور مکرر تکرار شوند و اضطراب واضح ایجاد کنند.

رفتارهای اجباری

• رفتارهای تکراری یا اعمال ذهنی که فرد احساس می کند باید برای کاهش اضطراب انجام دهد.

مثال: شستن مکرر دست ها، چک کردن چندباره قفل یا گاز.

مدت و معیار: این رفتارها معمولا بیش از یک ساعت در روز زمان می گیرند یا عملکرد فرد را مختل می کند.