درمان اضطراب عمومی

از تشخیص تا پیگیری درمان 

دکتر رامین افشاری

روانپزشک در شیراز

اگر دچار نگرانی مداوم، دلشوره، بی قراری، تپش قلب، اختلال خواب یا حملات اضطرابی هستید پس اضطراب دارید. خبر بدی بود؟! خبر خوب اینکه اضطراب قابل درمان است. درمان دارویی، tDCS  و rTMS در موارد انتخاب شده می توانند علائم را به طور معنی دار کاهش دهند. روان درمانی تکمیلی نیز در صورت نیاز توسط همکاران روان شناس انجام می شود.

اگر مدتی است ذهنتان مدام درگیر نگرانی است، بدنتان آرام نمی گیرد، خواب و تمرکزتان به هم ریخته، یا از کارهای ساده روزمره هم استرس می گیرید، بدانید که این وضعیت قابل درمان است. اضطراب نشانه ضعف نیست. یعنی سیستم هشدار مغز و بدن بیش از حد فعال شده و با درمان درست می توان آن را تنظیم کرد. بهتر است هرچه زودتر برای ارزیابی تخصصی اقدام و درمان اقدام کنید.

اضطراب یعنی چه؟

اضطراب زمانی رخ می دهد که مغز خطر را بزرگ تر از واقعیت برآورد می کند و بدن وارد حالت آماده باش می شود. در نتیجه ممکن است تپش قلب، تنگی نفس، دلشوره، تنش عضلانی، بی خوابی و افکار تکراری ایجاد شود. مقدار کم اضطراب گاهی کمک کننده است، اما وقتی شدید یا طولانی شود کیفیت زندگی را پایین می آورد و عملکرد روزانه را مختل می کند.

علائم شایع اضطراب

علائم ذهنی

نگرانی مداوم و سختی در متوقف کردن افکار

فکر بدترین احتمال، حساسیت بالا به اشتباه

کاهش تمرکز، خستگی ذهنی

تحریک پذیری، بی حوصلگی، زودرنجی

علائم جسمی

تپش قلب، تنگی نفس، احساس فشار در قفسه سینه

لرزش، تعریق، خشکی دهان

دل درد عصبی، نفخ، تهوع، تغییر اجابت مزاج

گرفتگی عضلات، سردرد، درد گردن و شانه

بی خوابی یا خواب سبک و نا آرام

علائم رفتاری

اجتناب از موقعیت ها، عقب انداختن کارها

چک کردن و اطمینان جویی زیاد

افت عملکرد در کار، درس یا روابط

چه زمانی بهتر است مراجعه کنید

اگر اضطراب چند هفته تا چند ماه ادامه دارد، خواب یا عملکرد روزانه شما را مختل کرده، حملات شدید اضطرابی یا پانیک دارید، همراه با افسردگی، وسواس یا علائم جسمی است در این صورت بهتر است ارزیابی تخصصی انجام شود.

در جلسه ارزیابی چه کار می کنیم؟

ابتدا با گفتگوی دقیق و بررسی علائم، مشخص می کنیم اضطراب شما از چه نوعی است. شدت آن چقدر است و چه عواملی زمینه ساط آن است، آن را ایجاد کرده و یا  تشدید می کند. در صورت نیاز، بررسی های تکمیلی هم مطرح می شود تا علت های قابل درمان یا تشدید کننده مانند  مشکلات تیروئید، کم خونی، مصرف زیاد کافئین یا اثر بعضی داروها مشخص شود.

روش های درمان اضطراب در روانپزشکی

درمان اضطراب معمولا مرحله بندی شده و بر اساس شدت علائم و شرایط هر فرد تنظیم می شود. در رویکرد روانپزشکی، کاهش علائم آزاردهنده و برگرداندن خواب، تمرکز و کارکرد روزمره در اولویت است.

1. درمان دارویی

در بسیاری از موارد درمان دارویی ستون اصلی کنترل اضطراب است. داروها می توانند شدت نگرانی، دلشوره، علائم جسمی و بی خوابی را کاهش دهند و اجازه دهند فرد سریع تر به زندگی عادی برگردد. نوع دارو و مدت درمان با توجه به تشخیص، سن، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی و شدت علائم انتخاب می شود. هدف این است که درمان موثر، ایمن و مرحله بندی شده باشد و در طول مسیر، پاسخ به درمان و عوارض احتمالی به دقت پایش شود.

2. نورومدولیشن در مواردی.( tDCSو rTMS)

در برخی افراد، به ویژه وقتی اضطراب شدید باشد، همراه افسردگی یا وسواس باشد، یا پاسخ کافی به درمان های معمول دیده نشود، روش های نورومدولیشن می توانند به عنوان درمان کمکی بسیار موثر باشند. بویژه در درمان با rTMS اثر بخشی داروی بیشتر شده و با دوز کمتر دارو در نتیجه با عوارض کمتر به نتیجه مطلوب خواهیم رسید.

tDCS

tDCS یک روش غیرتهاجمی است که با جریان بسیار خفیف، برخی مدارهای مغزی مرتبط با اضطراب، نگرانی و تنظیم هیجان را تعدیل می کند. این روش معمولاَ ۱۵ جلسه ۲۰ دقیقه ای بوده  و برای بعضی افراد می تواند کاهش قابل توجهی در تنش، بی قراری و حساسیت عصبی ایجاد کند.

rTMS

 rTMS نیز یک روش غیرتهاجمی و پیشرفته تر است که با پالس های مغناطیسی، نواحی مشخصی از مغز را هدف می گیرد. در موارد انتخاب شده می تواند به کاهش اضطراب، بهبود خلق، بهبود تمرکز و کاهش نشخوار فکری کمک کند. برنامه درمانی rTMS  معمولا سه جلسه در منطقه LDLPFC است.

نکته مهم

این روش ها برای همه لازم نیستند. اینکه tDCS یا rTMS برای شما مناسب است یا نه، فقط بعد از ارزیابی دقیق و بررسی سابقه درمانی و مشاهده و تحلیل نقشه مغزی مشخص می شود.

3. روان درمانی به عنوان درمان تکمیلی

بعد از اینکه علائم اصلی با درمان دارویی و در صورت نیاز نورومدولیشن کنترل شد، روان درمانی می تواند به ماندگار شدن نتیجه کمک کند. روان درمانی به شما مهارت های مدیریت نگرانی، اصلاح الگوهای فکری، کاهش اجتناب و پیشگیری از عود را آموزش می دهد. این بخش توسط همکاران ما در مرکز مشاوره مهراد انجام می شود.

جمع بندی

اضطراب قابل درمان است و لازم نيست با آن خو کنید. اگر علائمي مثل نگراني مداوم، دلشوره، تپش قلب، بي خوابي را تجربه مي کنيد با ارزيابي تخصصي مي توان برنامه درماني مناسب شما را طراحي کرد. درمان دارويي در کنار روش هاي نورومدوليشن مانند tDCS و rTMS در  مي تواند روند بهبود را سريع تر و پايدارتر کند. هم اکنون نوبت درمان بگیرید.